ابزارها
نسبت دور کمر به باسن
این نسبت نمیگوید چقدر چربی دارید؛ میگوید چربیتان کجا نشسته است — و همین برای خطر سوختوسازی اهمیت دارد.
همهٔ محاسبههای این صفحه داخل مرورگر خودتان انجام میشود. قد، وزن و اندازههایی که وارد میکنید به هیچ سروری فرستاده نمیشود — نه به ما، نه به سرویس آماری.
دو الگوی توزیع چربی
چربی میتواند بیشتر دور شکم جمع شود یا بیشتر در لگن و رانها. الگوی شکمی با خطر بالاتر دیابت نوع ۲ و بیماری قلبی همراه بوده است، در حالی که ذخیرهٔ لگنی چنین رابطهای نشان نداده است. نسبت دور کمر به باسن سادهترین راه سنجش همین الگوست.
گزارش مشورت تخصصی سازمان جهانی بهداشت دربارهٔ دور کمر و نسبت دور کمر به باسن، آستانهٔ ۰.۹۰ برای مردان و ۰.۸۵ برای زنان را بهعنوان مرز «خطر بهطور قابل توجه افزایشیافته» فهرست میکند.
دور کمر بهتنهایی هم مهم است
همان گزارش برشهای دور کمر را هم میآورد: بیش از ۹۴ سانتیمتر برای مردان و ۸۰ برای زنان یعنی خطر افزایشیافته، و بیش از ۱۰۲ و ۸۸ یعنی خطر بهطور قابل توجه افزایشیافته. این ابزار هر دو عدد را کنار هم نشان میدهد، چون گاهی نسبت طبیعی است ولی دور کمر بالاست.
چنین حالتی وقتی پیش میآید که دور باسن هم بزرگ باشد؛ تقسیم، عدد را طبیعی نشان میدهد در حالی که چربی شکمی واقعاً زیاد است. به همین دلیل هیچکدام از این دو را بهتنهایی نخوانید.
محدودیتی که باید بدانید
خود گزارش سازمان جهانی بهداشت تصریح میکند که این آستانهها بیشتر بر پایهٔ جمعیتهای اروپایی به دست آمدهاند و برای جمعیتهای آسیایی برشهای پایینتری پیشنهاد شده است. یعنی ممکن است خطر در نسبتهای کمتری هم بالا برود.
پس این عدد را بهعنوان یک سیگنال بخوانید که ارزش گفتوگو با پزشک را دارد، نه بهعنوان تشخیص. اگر همراه آن فشار خون بالا، قند ناشتای مرزی یا سابقهٔ خانوادگی دیابت دارید، اهمیت این گفتوگو بیشتر است.
پرسشهای متداول
نسبت دور کمر به باسن سالم چقدر است؟
سازمان جهانی بهداشت نسبت ۰.۹۰ و بالاتر برای مردان و ۰.۸۵ و بالاتر برای زنان را مرز خطر قابل توجه فهرست میکند. پایینتر از این مقادیر، الگوی توزیع چربی نگرانکننده تلقی نمیشود.
دور باسن را چطور اندازه بگیرم؟
بیشترین محیط ناحیهٔ لگن، معمولاً از برجستهترین نقطهٔ باسن. متر باید موازی زمین و بدون فشار باشد و پاها کنار هم قرار بگیرند.
این نسبت با نسبت دور کمر به قد چه فرقی دارد؟
نسبت دور کمر به قد مقدار چربی مرکزی را نسبت به اندازهٔ بدن میسنجد و راهنمای NICE آن را برای غربالگری عمومی توصیه میکند. نسبت دور کمر به باسن الگوی توزیع را نشان میدهد. دو سؤال متفاوتاند.
با ورزش شکمی میشود این نسبت را کم کرد؟
کاهش موضعی چربی با تمرین یک ناحیه ممکن نیست. آنچه این نسبت را جابهجا میکند کاهش چربی کل بدن است، و تمرین شکم فقط عضلهٔ زیر آن را قوی میکند.
منابع
ادعاهای این مطلب بر پایهٔ منابع زیر نوشته شدهاند. عنوانها عمداً به زبان اصلی آمدهاند تا بتوانید خودتان بررسیشان کنید.
- Waist Circumference and Waist–Hip Ratio: Report of a WHO Expert ConsultationWorld Health Organization
- Overweight and obesity management — NICE guideline NG246, Identifying and assessing overweight, obesity and central adiposityNational Institute for Health and Care Excellence