ابزارها
نسبت دور کمر به قد
یک قاعدهٔ ساده که راهنمای بالینی NICE هم همان را به بیماران میگوید: دور کمرتان را زیر نصف قدتان نگه دارید.
همهٔ محاسبههای این صفحه داخل مرورگر خودتان انجام میشود. قد، وزن و اندازههایی که وارد میکنید به هیچ سروری فرستاده نمیشود — نه به ما، نه به سرویس آماری.
چرا دور کمر مهمتر از وزن است
چربی زیر پوست و چربی اطراف اندامهای داخلی دو چیز متفاوتاند. چربی احشایی که در شکم جمع میشود از نظر سوختوساز فعال است و با مقاومت به انسولین، فشار خون بالا و بیماری قلبی رابطهٔ نزدیکتری دارد. دور کمر همین چربی را غیرمستقیم اندازه میگیرد.
برتری این نسبت به دور کمر خام هم روشن است: ۹۰ سانتیمتر دور کمر برای کسی با قد ۱۹۰ معنایی متفاوت از همان عدد برای کسی با قد ۱۵۵ دارد. تقسیم بر قد این تفاوت را خنثی میکند و به همین دلیل NICE میگوید این طبقهبندی برای هر دو جنس و همهٔ قومیتها به کار میرود.
دستهها بر چه پایهای است
راهنمای NICE سه دسته تعریف میکند: چربی مرکزی سالم برای نسبت ۰.۴ تا ۰.۴۹، افزایشیافته برای ۰.۵ تا ۰.۵۹، و بالا برای ۰.۶ و بیشتر. جملهٔ کوتاهی که همان راهنما برای گفتن به بیمار پیشنهاد میکند این است: دور کمر را کمتر از نصف قد نگه دارید.
یک شرط مهم دارد: این طبقهبندی برای افرادی است که BMI آنها زیر ۳۵ است. بالاتر از آن، دور کمر اطلاعات تازهای به BMI اضافه نمیکند و ارزیابی باید بالینی باشد.
درست اندازه گرفتن
پایینترین دنده و بالای استخوان لگن را پیدا کنید؛ نقطهٔ میانی این دو، جای اندازهگیری است — معمولاً همان محیط عبوری از ناف یا کمی بالاتر. متر باید موازی زمین باشد و پوست را فرو ندهد.
بعد از بازدم عادی اندازه بگیرید، نه با شکم تو کشیده. لباس ضخیم را کنار بزنید و برای مقایسههای بعدی همیشه همان ساعت روز را انتخاب کنید؛ نفخ بعد از غذا میتواند چند سانتیمتر تفاوت بسازد.
پرسشهای متداول
نسبت دور کمر به قد سالم چقدر است؟
طبق راهنمای NICE، بازهٔ ۰.۴ تا ۰.۴۹ چربی مرکزی سالم در نظر گرفته میشود. از ۰.۵ به بالا افزایش خطر و از ۰.۶ به بالا خطر بیشتر گزارش شده است.
این شاخص بهتر از BMI است؟
مکمل آن است، نه جایگزینش. BMI اندازهٔ کلی بدن را میسنجد و این نسبت میگوید چربی کجا جمع شده. NICE توصیه میکند در بزرگسالان با BMI زیر ۳۵ هر دو با هم استفاده شوند.
برای کودکان هم کار میکند؟
NICE همین طبقهبندی را برای کودکان و نوجوانان پنج سال به بالا قابل استفاده میداند، اما تفسیر نتیجه در این سن باید با پزشک کودک باشد.
برای کم کردن دور کمر چه کار کنم؟
هیچ تمرینی چربی را از یک ناحیهٔ خاص کم نمیکند؛ کاهش چربی عمومی است. ترکیب کسری کالری متعادل، تمرین مقاومتی و خواب کافی مؤثرترین مسیر شناختهشده است.
منابع
ادعاهای این مطلب بر پایهٔ منابع زیر نوشته شدهاند. عنوانها عمداً به زبان اصلی آمدهاند تا بتوانید خودتان بررسیشان کنید.
- Overweight and obesity management — NICE guideline NG246, Identifying and assessing overweight, obesity and central adiposityNational Institute for Health and Care Excellence
- Waist Circumference and Waist–Hip Ratio: Report of a WHO Expert ConsultationWorld Health Organization