غذاهای ایرانی
حلیم گندم — کالری و ارزش غذایی
غذای سنتی ایرانی با گندم پوستکنده و گوشت ریشریش که معمولاً برای صبحانه یا نذری سرو میشود و با دارچین، کنجد، شکر یا نمک مصرف میشود.
ارزش غذایی در ۱۰۰ گرم
| انرژی | 125 کیلوکالری |
|---|---|
| پروتئین | 7.2 گرم |
| کربوهیدرات | 18 گرم |
| قند | 0.8 گرم |
| چربی | 2.8 گرم |
| فیبر | 2 گرم |
| سدیم | 260 میلیگرم |
- پروتئین23٪ از کالری
- کربوهیدرات57٪ از کالری
- چربی20٪ از کالری
در یک وعدهٔ معمول چقدر است؟
یک کاسه متوسط بدون شکر اضافه حدود 350 گرم است و 438 کیلوکالری دارد.
همین وعده 910 میلیگرم سدیم دارد؛ یعنی 46٪ از سقف روزانهای که سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان تعیین کرده است (2000 میلیگرم در روز).
| اندازه | وزن | کالری (کیلوکالری) |
|---|---|---|
| کاسه کوچک | 220 گرم | 275 |
| کاسه بزرگ | 500 گرم | 625 |
دربارهٔ حلیم گندم
حلیم تنها غذای ایرانی است که ساعت خوردنش تقریباً ثابت است: صبح زود، ایستاده جلوی مغازه، در کاسهای که باید تا سرد نشده تمام شود. در ماه رمضان همین کاسه به سحری منتقل میشود و در نذریها به دیگهای بزرگ. کمتر غذایی اینقدر با ساعت روز گره خورده است.
از نظر ساختار، حلیم دو چیز بیشتر ندارد: گندم پوستکنده و گوشت ریشریششده. بافت کشدارش هم نه از افزودنی، بلکه از ساعتها هم زدن میآید که نشاستهٔ گندم را آزاد میکند. هر 100 گرم حلیم 125 کالری با 7.2 گرم پروتئین، 18 گرم کربوهیدرات، 2.8 گرم چربی و 2 گرم فیبر دارد. یک کاسهٔ متوسط 350 گرمی بدون شکر یعنی حدود 437 کالری و 25 گرم پروتئین — بیشتر از دو تخممرغ.
و دقیقاً همینجاست که سوءتفاهم رایج شکل میگیرد. حلیم به خودی خود صبحانهای پرپروتئین و نسبتاً کمچرب است؛ آنچه آن را سنگین میکند چیزی است که سر میز رویش میریزیم. دو قاشق شکر و یک تکه کره میتوانند بیش از 200 کالری به همان کاسه اضافه کنند، بدون آنکه یک گرم پروتئین اضافه شود. یعنی تفاوت حلیم سبک و حلیم سنگین نه در آشپزخانه، که در سی ثانیهٔ آخر تصمیم گرفته میشود.
نکتهٔ دیگری که نامش پنهانش میکند: حلیم گندم گلوتن دارد و مقدارش هم کم نیست، چون گندم پوستکنده مادهٔ اصلی است نه افزودنی. برای کسی که سلیاک دارد یا گلوتن را کنار گذاشته، نام «حلیم جو» یا «حلیم بوقلمون» هم تضمینی نیست — پایهٔ غله در بیشتر نسخهها همان گندم است.
چطور سالمترش کنیم
- شکر را در کاسه نریزید و اول یک قاشق بدون هیچ افزودنی بخورید؛ اغلب لازم نمیشود.
- دارچین و کنجد طعم را بدون قند اضافه بالا میبرند و سهم بهتری از کره و شکر دارند.
- اگر گلوتن را کنار گذاشتهاید، حلیم گندم گزینهٔ شما نیست حتی وقتی گوشتش عوض شده باشد.
- کاسهٔ کوچک 220 گرمی را انتخاب کنید و کنارش چای بدون قند بگذارید؛ سیری حلیم دیرتر از حجمش میرسد.
- حلیم گرمشدهٔ روز بعد آب میاندازد؛ با کمی آب جوش و هم زدن مداوم بافتش برمیگردد، نه با روغن.
برای چه کسی مناسب است
- بدون لبنیات
ممکن است اینها را داشته باشد
- گلوتن
- کنجد
از روی مواد اولیهٔ این دستور بهدست آمده، نه آزمایش آزمایشگاهی. دستور خانگی و نسخهٔ رستورانی میتوانند فرق کنند و آلودگی متقاطع سنجیده نشده است.
حلیم بدون شکر اضافه میتواند صبحانهای سیرکننده باشد؛ افزودن شکر، کره یا روغن حیوانی آن را برای دیابت و کاهش وزن نامناسبتر میکند.
طرز تهیه
270 دقیقه · 6 نفر
مواد لازم
- گندم پوستکنده2 پیمانه
- گوشت بوقلمون، گوسفند یا گوساله500 گرم
- پیاز متوسط1 عدد
- آب10 پیمانه
- نمک0 به مقدار لازم
- دارچین برای سرو1 قاشق چایخوری
- کنجد برای سرو2 قاشق غذاخوری
مراحل
- 1گندم را از شب قبل خیس کنید.
- 2گندم را با آب کافی روی حرارت ملایم ۳ تا ۴ ساعت بپزید تا کاملاً باز و نرم شود.
- 3گوشت را جداگانه با پیاز و کمی آب بپزید تا کاملاً نرم شود.
- 4گوشت پخته را بسیار ریز ریشریش کنید.
- 5گندم پخته را با گوشتکوب یا مخلوطکن دستی یکدست کنید.
- 6گوشت ریشریش را به گندم اضافه کنید و ۳۰ تا ۴۵ دقیقه دیگر با حرارت ملایم هم بزنید تا کشدار شود.
- 7نمک را در پایان اضافه کنید.
- 8با دارچین، کنجد و در صورت تمایل مقدار کمی شکر یا کره سرو کنید.
این عدد از کجا آمد؟
- روش:
- محاسبه از روی دستور پخت
- پایگاه مرجع:
- USDA FoodData Central · FAO/INFOODS
- نوسان مورد انتظار:
- زیاد
این عدد از جمعزدن اجزای یک دستور پخت به دست آمده. مقدار روغن، نسبت مواد و روش پخت در آشپزخانههای مختلف تفاوت زیادی دارد، پس عدد واقعی میتواند بهطور محسوسی بالاتر یا پایینتر باشد.
شرح منبع: USDA FoodData Central + FAO/INFOODS + دستور پخت سنتی حلیم گندم
وضعیت راستیآزمایی: مقادیر اولیهٔ این بانک با کمک مدل زبانی و بر پایهٔ پایگاههای مرجع نامبرده گردآوری شدهاند و هنوز رکوردبهرکورد با رکورد اصلی آن پایگاهها تطبیق داده نشدهاند.