غذاهای ایرانی
کوفته نخودچی — کالری و ارزش غذایی
کوفته خانگی ایرانی با گوشت چرخکرده، آرد نخودچی، پیاز و ادویه که در سس رب گوجهفرنگی پخته میشود.
ارزش غذایی در ۱۰۰ گرم
| انرژی | 180 کیلوکالری |
|---|---|
| پروتئین | 11 گرم |
| کربوهیدرات | 10.5 گرم |
| قند | 2.2 گرم |
| چربی | 10.5 گرم |
| فیبر | 1.8 گرم |
| سدیم | 370 میلیگرم |
- پروتئین24٪ از کالری
- کربوهیدرات23٪ از کالری
- چربی52٪ از کالری
در یک وعدهٔ معمول چقدر است؟
۳ عدد کوفته متوسط با سس حدود 220 گرم است و 396 کیلوکالری دارد.
همین وعده 814 میلیگرم سدیم دارد؛ یعنی 41٪ از سقف روزانهای که سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان تعیین کرده است (2000 میلیگرم در روز).
| اندازه | وزن | کالری (کیلوکالری) |
|---|---|---|
| یک عدد کوفته | 75 گرم | 135 |
| پرس بزرگ | 320 گرم | 576 |
دربارهٔ کوفته نخودچی
کوفته نخودچی غذای خانگی مناطق مرکزی ایران است و نسبت به خویشاوند مشهورترش، کوفته تبریزی، سادهتر و کوچکتر است: گلولههایی به اندازهٔ گردو که در سس رب گوجهفرنگی میپزند، نه در آبگوشت. همین تفاوت روش پخت، آن را از خانوادهٔ سرخکردنیها جدا میکند و به خورش نزدیک میکند — و دقیقاً به همین دلیل، برخلاف شامی کباب و کتلت، چربی افزودهاش از روغن سرخکردن نمیآید.
هر 100 گرم حدود 180 کالری، 11 گرم پروتئین و 10.5 گرم چربی دارد. پرس معمول یعنی سه عدد کوفتهٔ متوسط با سس، حدود 220 گرم است: نزدیک به 396 کالری و 24 گرم پروتئین. مقایسهاش با شامی کباب گویاست — پروتئین تقریباً برابر، ولی کالری در هر 100 گرم حدود 35 واحد کمتر، چون بخشی از وزن پرس را سسِ آبدار میسازد نه مایهٔ متراکم.
آرد نخودچی در این غذا نقش کلیدی دارد و همان جایی است که سوءتفاهم رایج شکل میگیرد. آرد نخودچی از نخود بوداده به دست میآید، نه از گندم، و گلوتن ندارد؛ پس کوفته نخودچی، برخلاف چیزی که نامِ «آرد» به ذهن میآورد، برای فرد سلیاکی گزینهٔ امنی است — به شرط آنکه در دستور خانگی نان خشک یا بلغور گندم به مایه اضافه نشده باشد. نکتهٔ فنیاش هم این است که آرد نخودچی برخلاف آرد گندم شبکهٔ کشسان نمیسازد؛ چیزی که کوفته را سرِ هم نگه میدارد ورز طولانی و استراحت مایه در سرماست، نه مقدار آرد.
چطور سالمترش کنیم
- مایه را دستکم 20 دقیقه در یخچال استراحت دهید؛ آرد نخودچی چسبندگی آرد گندم را ندارد و سرما جای آن را میگیرد.
- مایه را طولانیتر از حد معمول ورز دهید تا چسبناک شود؛ افزودن آرد بیشتر کوفته را خشک میکند بیآنکه مشکل وارفتن را حل کند.
- اگر گلوتن برایتان مسئله است، کوفته نخودچی گزینهٔ امنی است — فقط مطمئن شوید نان خشک یا بلغور به مایه اضافه نشده باشد.
- کوفتهها را در سسِ در حال جوش نیندازید؛ با سس ملایم شروع کنید و بعد حرارت را بالا ببرید تا شکل خود را نگه دارند.
- برای پرس سبکتر، گوشت کمچرب انتخاب کنید و روغن روی سس را در انتها با قاشق بردارید؛ چربی این غذا بیشتر از گوشت میآید نه از پخت.
برای چه کسی مناسب است
- بدون گلوتن
- بدون لبنیات
ممکن است اینها را داشته باشد
- تخممرغ
از روی مواد اولیهٔ این دستور بهدست آمده، نه آزمایش آزمایشگاهی. دستور خانگی و نسخهٔ رستورانی میتوانند فرق کنند و آلودگی متقاطع سنجیده نشده است.
کوفته نخودچی نسبت به کوفتههای برنجی کربوهیدرات کمتری دارد، اما همچنان به دلیل گوشت و روغن باید با مقدار مناسب مصرف شود.
طرز تهیه
85 دقیقه · 4 نفر
مواد لازم
- گوشت چرخکرده کمچرب500 گرم
- آرد نخودچی0.75 پیمانه
- پیاز رندهشده آبگرفته2 عدد
- تخممرغ1 عدد
- رب گوجهفرنگی2 قاشق غذاخوری
- روغن مایع3 قاشق غذاخوری
- آبغوره یا آبلیمو2 قاشق غذاخوری
- زردچوبه، دارچین، نمک و فلفل0 به مقدار لازم
مراحل
- 1گوشت، آرد نخودچی، پیاز آبگرفته، تخممرغ، نمک، فلفل، زردچوبه و کمی دارچین را خوب ورز دهید.
- 2مایه را ۲۰ دقیقه در یخچال استراحت دهید.
- 3از مایه کوفتههایی به اندازه نارنگی کوچک درست کنید.
- 4در قابلمه کمی روغن گرم کنید و رب گوجهفرنگی را با زردچوبه تفت دهید.
- 5۳ پیمانه آب جوش، آبغوره یا آبلیمو، نمک و فلفل اضافه کنید.
- 6وقتی سس به جوش ملایم رسید، کوفتهها را آرام داخل سس بچینید.
- 7۱۰ دقیقه اول در قابلمه را نیمهباز بگذارید.
- 8۴۵ دقیقه با حرارت ملایم بپزید تا کوفتهها مغزپخت و سس غلیظ شود.
- 9با نان یا برنج ساده سرو کنید.
این عدد از کجا آمد؟
- روش:
- محاسبه از روی دستور پخت
- پایگاه مرجع:
- USDA FoodData Central · FAO/INFOODS
- نوسان مورد انتظار:
- زیاد
این عدد از جمعزدن اجزای یک دستور پخت به دست آمده. مقدار روغن، نسبت مواد و روش پخت در آشپزخانههای مختلف تفاوت زیادی دارد، پس عدد واقعی میتواند بهطور محسوسی بالاتر یا پایینتر باشد.
شرح منبع: USDA FoodData Central + FAO/INFOODS + دستور پخت رایج کوفته نخودچی
وضعیت راستیآزمایی: مقادیر اولیهٔ این بانک با کمک مدل زبانی و بر پایهٔ پایگاههای مرجع نامبرده گردآوری شدهاند و هنوز رکوردبهرکورد با رکورد اصلی آن پایگاهها تطبیق داده نشدهاند.